Odwrotne obciążenie w VAT przy świadczeniu usług budowlanych

wyrachowani.pl   •   Marzec 31, 2019

Odwrotne obciążenie dla usług budowlanych zaczęło obowiązywać od 2017 roku. Taka formuła powstawania obowiązku podatkowego jest odstępstwem od zasady ogólnej według, której to dostawca usługi nalicza i odprowadza podatek VAT. Zasada odwrotnego obciążenia w VAT polega na przeniesieniu obowiązku podatkowego z dostawcy usługi na odbiorcę. Oczywiście muszą zachodzić jeszcze dodatkowe okoliczności, aby móc stwierdzić, że mamy do czynienia z odwrotnym obciążeniem.

Taka konstrukcja nie pozbawia odbiorcy usługi prawa do odliczenia VAT naliczonego, ponieważ VAT należny jest jednocześnie VAT naliczonym i taka operacja staje się neutralna podatkowo. Takie rozwiązanie przypomina rozliczanie zakupów w ramach Wewnątrzwspólnotowego Nabycia Towarów.

Zmiana formy rozliczania usług budowlanych miała na celu wyeliminowanie nieprawidłowości zachodzących w tej gałęzi gospodarki, miała uderzyć w nieuczciwych przedsiębiorców, ale jak to bywa ze zmianą przepisów obejmuje wszystkich i często stwarza niemałe utrudnienia.

Warunki odwrotnego obciążenia w VAT

Ustawowo mechanizm ten został uregulowany w art. 17 ust. 1 pkt. 8, ust. 1h ustawy VAT, a wykaz usług budowlanych, które obejmuje znajduje się w załączniku nr 14 do ustawy.

Podstawowe kryteria jakie muszą spełniać uczestnicy transakcji:

  • Usługodawca i usługobiorca muszą być czynnymi podatnikami VAT,
  • Usługodawca świadczy usługi jako podwykonawca,
  • Dotyczy usług budowlanych wymienionych w załączniku nr 14 do ustawy VAT.

Już na samym początku obowiązywania przepisów Ministerstwo Finansów wydało 2 broszury informacyjnych, pierwszą z dnia 17 marca 2017 roku, drugą z dnia 3 lipca 2017 roku. Pierwsza z nich wprowadza osoby zainteresowane w problematykę, druga próbuje odpowiedzieć na kilka pytań, które sprawiają najwięcej problemów firmom, które zajmują się budowlanką.

Zagadnienia problematyczne związane z usługami budowlanymi

Jak się okazało już na etapie funkcjonowania nowych przepisów problemów z właściwym interpretowaniem nowych przepisów jest bez liku. Świadczy o tym duża ilość wydawanych indywidualnych interpretacji podatkowych i wyroków sądowych.  Do najczęściej omawianych i budzących największe emocje należy:

  • Określenie prawidłowego kodu PKWiU,
  • Pojęcie podwykonawcy,
  • Dostawa materiałów z montażem,
  • Wynajem sprzętu z montażem lub bez,
  • Usługi projektowe i instalacyjne z usługą budowlaną,
  • Refakturowanie usług budowlanych.

 

Obowiązek podatkowy dla usług budowlanych i budowlano-montażowych

Jak się okazało w praktyce określenie momentu, w którym powstaje obowiązek podatkowy nie jest wcale takie proste i jednoznaczne, dlatego Ministerstwo Finansów w interpretacji ogólnej z dnia 1 kwietnia 2016 znak: PT3.8101.41.2015.AEW.2016.AMT.141 szczegółowo wyjaśniło sytuacje, dla których powstaje obowiązek podatkowy dla usług budowlanych. W interpretacji czytamy:

„W przypadku usług budowlanych lub budowlano-montażowych decydujące znaczenie

dla prawidłowego określenia momentu powstania obowiązku podatkowego ma data wykonania usługi lub data/termin wystawienia faktury, które są jednak determinowane przez datę wykonania usługi”

Do tego dochodzą jeszcze sytuacje:

  • Przekazywanie usług w całości lub w części,
  • Usługi o charakterze ciągłym z ustalonymi terminami płatności,
  • Otrzymanie całości lub części zapłaty,
  • Świadczenie usług na rzecz konsumenta.

Jeżeli chodzi o określenie momentu powstania obowiązku podatkowego to sprawa stała się na tyle kontrowersyjna, że nie pomogła zgodność organów podatkowych z wydawanymi wyrokami sądowymi. Jedna ze spółek, która w  końcowej argumentacji podnosiła, „że fiskus wymaga od niej, by rozliczała podatek na podstawie szacunków i na długo przed otrzymaniem wynagrodzenia, narażając ją tym samym na nieuzasadnione koszty”. Argumentacja ta skłoniła NSA do zadania pytania do TSUE. Wyrok jeszcze nie zapadł, na to rozstrzygnięcie czekają szczególnie firmy budowlane.

Spór toczy się o moment powstania obowiązku podatkowego. Fiskus upiera się, że powstaje on w momencie wykonania usługi, a nie podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego przy czym upierają się przedsiębiorcy.

 

Planowane zmiany

Pomimo krótkiego czasu obowiązywania przepisów z odwrotnym obciążeniem w VAT, niewiele ponad 2 lata, trudno nie zauważyć, jaki to jest wciąż gorący temat dla zainteresowanych. Ciągle pojawiają się nowe pytania, nowe interpretacje i nowe wyroki, często sprzeczne.

Problemów z odwrotnym obciążeniem w budowlance jest na tyle dużo, że większość przedsiębiorców z optymizmem czeka na wprowadzenie obowiązkowego split payment w tej branży. Skutki wprowadzenia obowiązkowej podzielonej płatności w budownictwie są trudne do oszacowania bez znajomości przesłanek ewentualnych zmian. Dyskusja na ten temat dzieli środowisko ekspertów, którzy dostrzegają pozytywy, ale z drugiej strony nie znając założeń trudno im odnieść się do ewentualnych zagrożeń.

By |2019-03-31T19:22:47+00:00Marzec 31st, 2019|Bez kategorii|